YAZLIK: Salt’ın En Güzel SergİSİ

YAZLIK: Şehirlinin Kolonisi, Salt’ın İstanbul’da şu ana kadar açtığı belki de en iyi sergi. Mimari, şehir planlama, tasarım, tarih ve arşiv üzerinde yoğunlaşan Salt, Türkiye’deki yazlık olgusunu, yazlığın icadını ve şehirlinin yazlıklara hücumuyla Türkiye’nin kıyı bölgelerin imari/mimari açıdan gelişimini/yıkımını son derece başarılı ve ziyaretçinin ilgisini çekecek bir şekilde anlatıyor

Salt’ın övgüyü hak eden sergi tasarımına örnek olarak iki kare. Solda: 1940 ve 50’li yıllarda Türkiye’de çalışan mimar Paul Bonatz öğrencileriyle. Sağda: 1992 ve 2014 yılları arasında Gündoğan koyuna yapılan imari tecavüzü anlatan iki fotoğraf.

Salt’ın övgüyü hak eden sergi tasarımına örnek olarak iki kare. Solda: 1940 ve 50’li yıllarda Türkiye’de çalışan mimar Paul Bonatz öğrencileriyle. Sağda: 1992 ve 2014 yılları arasında Gündoğan koyuna yapılan imari tecavüzü anlatan iki fotoğraf.

“Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarındaki geçici şehirli evleri ile bu evler çevresinde oluşan hayatın günlük dilde bir adı var: Yazlık. Yılda taş çatlasa üç ay kullanımda olan bu ortam, 1980’lerden itibaren Türkiye’nin orta halli aileleri arasında bir tatil biçimi olarak modalaştı. Popüler kıyı beldeleri o günden bugüne suyu, yolu, telefonu, bakkalı eksik bir taşradan tam teşkilatlı bir garip şehir uzantısına dönüştü. Yazlıklarını kış evinin çıkma eşyasıyla donatanlar, günü geldi içeride ne mümkünse yıkıp yenisini yaptı: Odalar büyüdü, mutfaklar açıldı, verandalar bahçeyi kapladı. Sahilin altın kumu inşaat kumuyla devşirildikçe evler el değiştirdi, siteler başkalaştı.” (1)

Salt’ın sergi tanıtımından alınan yukarıdaki metin serginin genel eleştirel bakış açısını açıklar nitelikte. Ülkemizde çirkinlik, rüşvet, cehalet, ahlaksızlık ve rant üzerine kurulu inşaat sektörünün kıyı bölgelerinde oluşturduğu ‘mevsimlik kolonileri’ anlatan YAZLIK sergisinde kıyı bölgelerdeki yazlıklara dair mimari tasarım, mobilya, fotoğraf, video ve edebi metinlerden oluşan geniş bir seçki sergileniyor.

Solda: Geçmişten günümüze yazlık sandalyelerinden oluşan bir seçki. Sağda: Bu toprakların en önemli mimarlarından Sedad Hakkı Eldem’in şezlong tasarımı.

Solda: Geçmişten günümüze yazlık sandalyelerinden oluşan bir seçki. Sağda: Bu toprakların en önemli mimarlarından Sedad Hakkı Eldem’in şezlong tasarımı.

Serginin en takdire şayan yanlarından biri de sergilenen objeler arasında mobilya tasarımları olması. Geçmişten günümüze yazlıklarda gördüğümüz çeşit çeşit sandalyelerden hazırlanan bir seçkide, ucuz ve kolay üretimi nedeniyle yazlık bölgelerde mantar gibi türeyen ‘beyaz plastik sandalye’ de kendine yer buluyor. Bunun yanı sıra, Türkiye’nin en önemli mimarlarından Sedad Hakkı Eldem’e ait bir şezlong tasarımı da sergi görülebiliyor. Ne mimarlık ne de tasarım müzesine sahip İstanbul’da bir sergide mobilya tasarımlarına yer verilmesi son derece sevindirici ve başarılı bir uygulama olmuş.

Solda: Havada asılı bina maketleri. Sağda: Oktay Rifat ve Refid Halid Karay’dan yazlık üzerine metinler.

Solda: Havada asılı bina maketleri. Sağda: Oktay Rifat ve Refid Halid Karay’dan yazlık üzerine metinler.

Sergide mobilyaya ek olarak mimari tasarımlarda yer alıyor. Bu tasarımların bazıları mimari projeleriyle birlikte sergilenirken bazılarını da fotoğraflarıyla ve maketleriyle görmek mümkün. Bu maketlerin tavandan sarkıtılması ise estetik olarak çok hoş. Basit ama zekice bir tasarımsal çözümle gayet ilgi çekici bir sergileme oluşturulmuş. Tabi bu sergide yer alan şaşırtıcı bir istisna değil. YAZLIK’ın en güçlü yanlarından biri sergi tasarımı. Bu maketlere ek olarak karşılaştığımız başka bir yaratıcı fikir de, serginin farklı bölümlerine yerleştirilen ve hem o bölümlerle hem de serginin genel konusu olan yazlıkla alakalı farklı farklı metinler. Bu metinler genelde edebiyat ağırlıklı ve ziyaretçilerin kendileri için de bir nüsha alabilecekleri şekilde sergileniyorlar.

Yazlık bir beldeye yatırım yapılacak olsa siz hangisini tercih ederdiniz?

Yazlık bir beldeye yatırım yapılacak olsa siz hangisini tercih ederdiniz?

YAZLIK sergisindeki en keyifli unsurlardan biri de ziyaretçiyle etkileşimli olması. Yani ziyaretçiler duvarlarda sergilenen farklı metinlerden kendilerine birer nüsha alabildikleri gibi serginin başka bir bölümünde de onlara sorulan soruya cevap verebiliyor: Yazlık bir beldeye yatırım yapılacak olsa siz hangisini tercih ederdiniz? Bu bölümde size verilen seçeneklerden biri veya daha fazlasını seçip genel olarak ziyaretçilerin hangi tercihi yaptığını görmeniz mümkün.

Solda: Sergi girişinden bir kare. Sağda: Yazlıkla ilgili bir televizyon dizisinin sergi içindeki gösterim alanı. Perdenin önündeki küp şeklindeki oturma üniteleri ise basit ama zeki bir tasarım sonucu olarak süngerden üretilmişler. Hem rahat hem de muhtemelen ucuzlar.

Solda: Sergi girişinden bir kare. Sağda: Yazlıkla ilgili bir televizyon dizisinin sergi içindeki gösterim alanı. Perdenin önündeki küp şeklindeki oturma üniteleri ise basit ama zeki bir tasarım sonucu olarak süngerden üretilmişler. Hem rahat hem de muhtemelen ucuzlar.

YAZLIK gibi görece büyük ve birçok farklı anlatıyı içeren bir sergi, göze hoş gelen ve farklı bölümleri birbirine bağlayan bir tasarım diliyle oluşturulmuş. Tarihsel, ekonomik ve toplumsal bir olgu olan yazlık kavramı bu sergide mimari, tasarım, şehircilik, edebiyat, televizyon gibi farklı alanlardan alınan örneklerle sergilenip ziyaretçinin ilgisini çekecek şık bir üslupla, zengin bir şekilde anlatılmış.

Solda: Yüzen Ev projesinin kocaman bir maketi. Sağda: Sergi girişinden bir kare.

Solda: Yüzen Ev projesinin kocaman bir maketi. Sağda: Sergi girişinden bir kare.

Sonuç olarak YAZLIK: Şehirlinin Kolonisi sadece Salt’ta değil belki de İstanbul’da son zamanlarda açılan en güzel sergilerden biri. Üstelik İstanbul’daki bazı müzelerde olduğu gibi açılan her sergiye ismini yazan ‘şef’ küratörlerin aksine bu sergide böyle bir ünvan görmemek de takdir edilesi başka bir durum. (2)  YAZLIK, sadece sanatseverlerin değil, herkesin ilgisini çekebilecek bir sergi olmakla birlikte özellikle tasarımı, içeriği ve işlediği konuyu ele alış biçimiyle hem İstanbul hem de Türkiye’nin diğer müzelerine örnek olacak bir sergi.

-.-

(1) Salt Online, YAZLIK: Şehirlinin Kolonisi, http://saltonline.org/tr/901/yazlik-sehirlinin-kolonisi

(2) Sergi künyesinde bir küratör olmamasıyla birlikte araştırma ve tasarım gibi alanlarda katkıda bulunmuş farklı kişilerin isimleri geçiyor. Kolektif çalışmayı seviyoruz. Bkz: Salt Online, YAZLIK: Şehirlinin Kolonisihttp://saltonline.org/tr/901/yazlik-sehirlinin-kolonisi

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *