DİNLE KÜÇÜK ADAM, DİNLE

“Kendine bakmaktan korkuyorsun, eleştiriden korkuyorsun Küçük Adam; sana vereceklerini vaat ettikleri yetkiden korktuğun gibi korkuyorsun. Bu yetkiyi nasıl kullanacağını bilemezsin. Başka bir biçimde yaşayabileceğini düşünmeye cesaet edemiyorsun: Koyun gibi güdülmek yerine özgür yaşamak, taktikler uygulamak yerine açık davranmak, bir hırsız gibi gecenin karanlığında sevmek yerine açık açık sevebilmek düşüncelerine yer vermiyorsun kafanda.”

-Wilhelm Reich, Dinle Küçük Adam, 1945

Kadıköy Çarşı'da Dinle Küçük Adam Performansı.

Kadıköy’de Surp Takavor Ermeni Kilisesi’nin önünde Dinle Küçük Adam Performansı.

Wilhelm Reich’ın 1945 yılında yayımladığı ve insanlığın içinde bulunduğu aptallık halini, küçük insan psikozunu – belki de mesleğinden gelen bir alışkanlıkla – teşhis ettiği Dinle Küçük Adam denemesi maalesef 2014 dünyasında da geçerliliğini koruyor. Özellikle hükümetin işlediği suçları açığa çıkarmak üzere operasyon başlatan polislerin(1) başlattıkları operasyondan daha dönemeden hükümet tarafından görevden alınabildiği bir ülkeye dönüşen Türkiye’de, Reich’ın 70 sene önce yazdıkları halen son derece anlamlı. Türkiye’de koşulsuz itaati kabul edip, kendi ceplerinden para çalan bir hükümeti fütursuzca savunmaya devam eden, azınlık gruplara onyıllardır fiziksel ve psikolojik saldırılar gerçekleştiren, cehaleti, zorbalığı ve baskıyı araç olarak kullanıp sayısız suç işleyen veya işleyenleri destekleyen bir dolu ‘küçük adam’ var.

İşte 4-8 Ocak tarihleri arasında gerçekleşen Dinle Küçük Adam başlıklı politik performans projesi de böyle bir Türkiye’de Wilhelm Reich’ın eserini kamusal alanda bir performansa dönüştürdü. University of Sussex’te tiyatro ve psikoloji üzerine doktorasına devam eden Ayşenur Karabulut’un başlattığı projenin tiyatro ve kamusal alanda sanata dair bazı güzel noktalara işaret ettiğini söylemek mümkün.

Bunlardan ilk akla geleni de kamusal alanda bir etkinlik hayata geçirmek isteyenlerin aslında bunu başarmak için öyle büyük bir zaman dilimine ihtiyaç duymayacak olmaları. Oyuncuların bulunması, Reich’ın metninin oyuna uyarlanması, rejisi, provaları ve performansı sadece 5 günde gerçekleşen Dinle Küçük Adam, bu açıdan iddialı bir proje oldu. Şüphesiz, daha uzun çalışma süresi daha başarılı bir performansa imkan tanısa da, özellikle gündemin çok hızlı değiştiği son günlerde kamusal performanslarını gündeme uygun bir şekilde hazırlamak veya uyarlamak isteyen grupların bunu yapmak için hızlı hareket edebileceğini ve bunun da elle tutulur sonuçlar verebileceğini görmüş olduk.

Solda: Neriman Uysal ve hemen arkasında Kadıköy Belediyesi'nin 'doya doya sanat' tabelası. Sağda: Performans sırasında Mehmet Esatoğlu.

Solda: Neriman Uysal ve hemen arkasında Kadıköy Belediyesi’nin ‘doya doya sanat’ tabelası. Sağda: Performans sırasında Mehmet Esatoğlu.

Peki 5 gün için de hem oyuncu bulup, hem de rejiyi, provaları ve performansı yapmak nasıl mümkün oldu? Bu sorunun cevabı da aslında oldukça önemli başka bir noktaya işaret ediyor: amatör tiyatroculuk. Varolan tiyatro kurumlarından bıkmış, sanatın bir kurumda yapılamayacağını düşünen, derdini bu mekanlarda anlatamayan, onları eksik veya yetersiz gören, buralarda kendilerine yer bulamayan veya tiyatroyla sadece amatör düzeyde ilgilenenlerin destek ve özveri verdiği amatör tiyatroculuk da Dinle Küçük Adam performasının ortaya çıkmasındaki en büyük dayanak oldu.

Her ne kadar amatör tiyatrocular kurumların sahip olduğu finansal ve mekansal altyapıdan çoğu zaman mahrum olsa da, tiyatroyu profesyonel olarak yapanlara kıyasla bazı avantajları var. Bunlardan belki de en önemlisi gerçekten gönül vermek istediğin bir işte, bir performansta yer alma özgürlüğü. Bu sayede hem oyuncu yaptığı işten keyif alıyor hem de proje doğal olarak oyuncudan daha verimli bir performans almış oluyor. Dinle Küçük Adam projesini hayata geçiren şeylerden biri de işte böyle bir amatör tiyatro pratiğiydi.

Solda, Salt Galata'daki ve sağda Karga Art'taki provalardan birer kare.

Solda, Salt Galata’daki ve sağda KargArt’taki provalardan birer kare.

Wilhelm Reich’in Dinle Küçük Adam’ında baskıcı, otoriter, faşist rejimlere ve bunları destekleyen insanlara dair ağır eleştiriler yer alıyor. Doğal olarak da AKP Türkiye’sinde başına bir şey gelmeden var olmaya devam etmek isteyen ve özellikle devletten maddi destek alan kurumların (gerek tiyatro, gerek müze, galeri vb. sanat kurumları) mevcut siyası yapıyı ve hükümeti eleştiren işlere evsahipliği yapmaktan çekindiklerini söylemek mümkün. Bu noktada kamusal alan, yani en basit anlamıyla sokaklar ve diğer halka açık mekanlar, sanatını icra etmek isteyenler için son derece keyifli, interaktif ve ücretsiz sahneler olarak devreye giriyor.

Aslında kamusal alan tiyatro, performans ve diğer sanat dalları için yeni bir mekan değil. Fakat özellikle Gezi’yle birlikte doruk noktasına ulaşan sivil itaatsizlik ve muhalif ruhla birlikte kamusal alandaki performanslar kamuoyunda ön plana çıktı. Duran adamdan, polislere kitap okuyan gençlere, sema gösterisi yapan sanatçıdan, Gezi Bandosu’na, Gezi Parkı’nın işgal sürecinde muazzam bir performans çeşitliliği oluştu ve belki de ilk defa bu kadar açık bir şekilde kamusal alanda yapılan sanatın insanlar üzerinde ne kadar etkili olabileceği gözlemlendi. Bu etkiye ek olarak, Dinle Küçük Adam projesinde yer alan Hamit Demir’in de söylediği gibi, “Gezi, sahteciliğin yalıtıldığı bir sanat alanı oldu.”

Solda, Kadıköy Çarşı'daki ve sağda, Rexx önündeki performanslardan birer kare.

Solda, Kadıköy Çarşı’daki ve sağda, Rexx önündeki performanslardan birer kare.

Gezi sonrasına denk geldiği için belki de İstanbul Bienalleri arasında en talihsiz (ve yine aynı sebepten ötürü başarısızlığı kabak gibi ortaya çıkan) etkinlik olarak anılacak 13. İstanbul Bienali gibi kurumsal yapıların gerçekleştirdiği ve ‘yüksek sanatın'(2) konuştuğu etkinliklere nazaran, kamusal alanda yapılan ve bir kuruma hesap vermesi gerekmeyen performansların insanlara derdini anlatmasının daha kolay olduğu söylenebilir. Rantsal tahribatın ve polis terörünün devam ettiği İstanbul’un kamusal alanlarında bu tarz bir sanat anlayışı ve uygulanışı belki de Gezi’yle birlikte başlamış umut verici bir süreci daha da ileri götürebilir. Medya manipülasyonu, baskı ve Gezi sürecinde vatandaşlara yapılanların normalleştirilmesi ve unutturulmasından yola çıkan Dinle Küçük Adam performansını anlatan Ayşenur Karabulut, Reich’ın, “Kendini değiştirme gücünün farkında olmayan küçücük bir adamsın” sözünü hatırlatıyor ve “Bir şeyleri dürtebilirsek ne ala, dürtemezsek başarılı olmak için daha çok çalışacağız” diyor. Dinle Küçük Adam ayrıca bu yaz gerçekleşecek Uluslararası Tiyatro Araştırmaları Federasyonu 2014 Dünya Konferansı’na katılımcı olarak başvuran projeler arasında yer alıyor.

Yolsuzluklarını saklamak için kapana kısılmış bir fare gibi kıvranan bir hükümetin kişisel özgürlükleri, insan haklarını, ifade özgürlüğünü, adaleti ve demokrasiyi ezmeye çalıştığı 2014 Türkiye’sinde yazılan bu yazıyı Wilhelm Reich’in 70 yıl önce kaleme aldığı manidar(3) cümlelerle sonlandıralım:

Size kişisel özgürlük değil ulusal özgürlük vaat ediyorlar. Size özgüven değil, devlete saygı, kişisel büyüklük değil, ulusal büyüklük vaat ediyorlar. Sana göre ‘kişisel özgürlük’ ve ‘kişisel büyüklük’, soyut birer kavramdan başka bir şey değildir. ‘Ulusal özgürlük’ ve ‘devletin çıkarları’ sözcükleriyse, seni zevkten dört köşe etmekte; bu yüzden hemen bu sözcüklere sarılıyorsun… Küçük büyük adamlar, seni bir simgeye feda ettiler, sense onları seni yönetecek yerlere getirip koydun. Efendileri, sen kendin getirdin bulundukları yere; bütün maskelerini indirmiş olmalarına karşın – ya da daha doğrusu maskelerini indirmeleri nedeniyle onları besleyen sensin.

 -Wilhelm Reich, Dinle Küçük Adam, 1945

Dinle Küçük Adam Proje Ekibi

Anıl Çatık

Ayşenur Karabulut

Duygu Albayrak

Gülçin Özel

Hale Üstün

Hamit Demir

İbrahim Karamemet

Mehmet Esatoğlu

Neriman Uysal

Özcan Dalmış

Pelin Hazer

Sena Ömeroğlu

Utku Duman

Dinle Küçük Adam projesiyle ilgili daha detaylı bilgi için: http://blackfishproject.co.uk/post/73445024660/international-federation-for-theatre-research

(1) ‘İzmir operasyonunu yapan polisler de görevden alındı’, Radikal, http://www.radikal.com.tr/turkiye/izmir_operasyonunu_yapan_polisler_de_gorevden_alindi-1169725 (siteye en son 13 Ocak 2014 tarihinde girildi).

(2) Sergi veya etkinliği ziyaret eden vatandaşın hiçbir şey anlamadığı türden sanat.

(3) Özellikle bu yazıyı ilerleyen zamanlarda okuyanlar, AKP’nin Türk siyasetine kazandırdığı bu değerli kelimenin tam olarak hangi anlamda kullanıldığını anlamak için aşağıdaki linke bir göz atabilir: Ö. Çiçekoğlu, ‘Zamanlama Manidar Nedir?’, Radikal Blog, http://blog.radikal.com.tr/Sayfa/zamanlama-manidar-nedir-45769 (en son 14 Ocak 2014 tarihinde girildi).

 

14 Comments DİNLE KÜÇÜK ADAM, DİNLE

  1. linking google plus and facebook

    Hello there! This post could not be written any better!
    Looking at this article reminds me of my previous roommate!
    He always kept talking about this. I’ll forward this article
    to him. Pretty sure he will have a great read. I appreciate you for sharing!

    Reply
  2. how to get rid of double chin fat

    But even for other kinds of photographs, your eyes mean a lot.
    How Do You Increase The Performance of a Cardio Exercise.
    That all changed with the introduction of the “Check Mii Out” channel.

    – don’t watch tv or use the computer for at least a half hour
    before sleep. Next, nudge the leg into an appropriate location and fill it with a dark blue color to resemble jeans or a similar color depending on
    what type of character you’re making.

    Reply
  3. csr racing astuce

    ‘ Scientist Glen Evers explains, ‘Even before we cook the popcorn, the butter is already contaminated with a paper flurochemical that will be absorbed into your
    blood and stay in your blood for a long,
    long time. Get other sites to start linking to your site
    and then the more backlinks you get the more good news it is for your site.

    Indeed, seamless or tubular fabrics have been knitted
    for many generations.

    Reply
  4. table saw reviews

    I don’t know whether it’s just me or if everybody else encountering problems with your site.
    It appears as if some of the written text in your content are running off the screen.
    Can somebody else please comment and let me know
    if this is happening to them too? This might
    be a problem with my browser because I’ve had
    this happen previously. Many thanks

    Take a look at my web site :: table saw reviews

    Reply
  5. best bleaching cream

    The very core of your writing while appearing reasonable originally, did not really sit perfectly with me personally after some time.
    Someplace within the sentences you were able to make me a believer unfortunately just for a
    short while. I however have a problem with your jumps in assumptions and you might do nicely to help fill in
    those gaps. In the event you can accomplish that, I would certainly end up
    being impressed.

    My website … best bleaching cream

    Reply
  6. person lookup

    Research shows that the top 10 results get over 90%
    of search traffic. If these are emotions that you are going through and
    you feel as if you have exhausted all your options for finding a brother or sister that time
    has separated you from, you can reunite your family for the holidays by consulting with
    an expert to perform a people finders search.
    Walmart assistant manager refuses to give up food scraps in garbage pail to
    help feed rescued animal.

    Reply
  7. Warren

    It is in point of fact a nice and useful piece of info.
    I’m glad that you simply shared this useful information with us.
    Please stay us informed like this. Thanks for sharing.

    Also visit my web-site :: webpage – Warren,

    Reply
  8. When To Implement Penis Enlargement Bible

    Hi! I understand this is kind of off-topic however I had to ask.
    Does running a well-established website such as yours take a lot
    of work? I’m completely new to writing a blog but I do write in my
    journal everyday. I’d like to start a blog so I
    will be able to share my own experience and feelings online.
    Please let me know if you have any kind of ideas or tips for new aspiring bloggers.
    Appreciate it!

    Have a look at my website When To Implement Penis Enlargement Bible

    Reply
  9. poop bags for small dogs

    I was curious if you ever thought of changing the structure of your website?
    Its very well written; I love what youve got to say. But maybe you could a little
    more in the way of content so people could connect with it better.
    Youve got an awful lot of text for only having 1
    or two images. Maybe you could space it out better?

    Reply
  10. Amie

    Hi all, here every person is sharing these kinds of know-how, therefore it’s fastidious to
    read this webpage, and I used to visit this
    blog every day.

    Check out my blog post; songs to get your ex girlfriend
    back (Amie)

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *